بسمه تعالی

روش تدریس منطق درس دوازدهم « محتوای استدلال ( ماده ) » صص 86 -80

س 1 : درستی و اعتبار یک استدلال علاوه بر صورت به . . . . . . . آن هم بستگی دارد . ج : ماده‌ی

س 2 : منظور از صورت استدلال چیست .

ج : چگونگی ترکیب و رعایت شرایط انتاج اعم از شرایط عمومی ، شرایط حد وسط و شرایط اختصاصی هر شکل و بدست آوردن نتیجه ، صورت قیاس هستند .

س 3 : منظور از ماده‌ی استدلال چیست .

ج : مقدماتی که استدلال قیاسی از آنها تشکیل می شود اعم از مواد یقینی ( محسوسات ـ تجربیات ـ متواترات ـ اولیات ) و مواد غیر یقینی ( مقبولات ـ وهمیّات ـ مشهودات ـ مشبّهات ـ مظنونات ـ مسلّمات ـ مخیّلات ) ماده‌ی قیاس گویند .

س 4 : صنعت های پنجگانه‌ی منطقی ( صنعت های استدلال ) را نام ببرید .

ج : 1 ـ برهان ( مواد یقینی یعنی محسوسات ـ تجربیات ـ متواترات ـ اولیات ) مقدمه‌ی برهان واقع می شوند .

2 ـ خطابه ( مواد ، مقبولات ، مشهورات و گاهی مظنونات مقدمه خطابه واقع می شوند . )

3 ـ جدل ( مسلّمات مقدمه‌ی جدل واقع می شود . )

4 ـ شعر ( مخیّلات مقدمه‌ی شعر واقع می شود . )

5 ـ سفسطه یا مغالطه ( وهمیّات ، مشبّهات و مظنونات ، مقدمه مغالطه قرار می گیرند .

س 5 : برهان را تعریف کنید .

ج : برهان آن استدلالی است که در مقدمات آن مواد و محتوای یقینی استفاده می کنند و نتیجه‌ی یقینی می دهد .

س 6 : اقسام برهان را نام ببرید . ج : برهان لمّی ـ برهان إنّی .

س 7 : برهان لمّی را با مثال تعریف کنید .

ج : پی بردن از علت به معلول را برهان لمّی گویند . مانند پی بردن از وجود خورشید به روشن بودن هوا .

پس از آزمایش وجود رسوبات در کلیه‌ی فردی به عنوان علت حتماً دلالت بر بیماری کلیوی می کنیم .

س 8 : برهان إنّی را با مثال تعریف کنید .

ج : پی بردن از معلول به علت را برهان إنّی گویند . مانند : پی بردن از تب به سرماخوردگی . پی بردن از گرم بودن اتاق به روشن بودن بخاری . ملاحظه دل درد کسی به عنوان معلول همیشه زخم معده نیست بلکه ممکن است علت دیگر داشته باشد .

س 9 : جدل را با مثال تعریف کرده و روش های مشهور آن را ذکر کنید .

ج : جدل ، بحث و گفتگو بین دو طرف است بطوریکه هدف هر یک ثابت کردن عقیده‌ی خود و باطل کردن عقیده‌ی دیگری باشد و در آن از قضایای مشهور یا مسلّم استفاده می شود .

به عبارت دیگر استدلالی که از قضایای مشهور یا مسلّم تشکیل می شود و طرف مقابل را قانع می کند .

روشهای مشهور آن عبارتند از : روش مناظره سقراط ، احتجاج های لطیف حضرت ابراهیم ( ع ) .

س 10 : خطابه را با مثال تعریف کرده و شرط و مقدمات آن را بنویسید .

ج :‌ خطابه سخنی است که برای تشویق مردم به انجام یا ترک عملی از طریق تحریک عوطف و اقناع آنها مورد استفاده قرار گیرد . مانند خطبه های نماز جمعه .

خطابه باید مانند یک موجود زنده ، مقدمه ، متن و پایانی داشته باشد یعنی سر و پا و بدنی داشته باشد . پس سخنان پراکنده و درهم خطابه محسوب نمی شود . مقدمات خطابه عبارتند از : مشهورات ، مظنونات ، مقبولات .

س 11 : از صناعات پنج گانه شعر را تعریف کرده و تفاوت شعر منطقی با شعر عروضی چیست .

ج :‌ شعر منطقی عبارت است از سخن خیال انگیزی که باعث تأثر روحی در مخاطب می شود .

شرط اصلی شعر منطقی ، برانگیخته شدن قوه‌ی تخیل است .

اما شعر در نظر عروضیان : سخنی است که دارای وزن و قافیه باشد که ممکن است از واقعیت حکایت کند و یا خیال انگیز باشد .

شعر تراژدی :‌بیان فضیلت و برتری بیش از حد معمول است . مانند رستم در شاهنامه

شعر کمدی : بیان رذیلت و مسخره آمیز بودن بیش ار حد معمول است . مانند فیلم های چارلی چاپلین .

« ماده در شعر از مخیّلات است اگر چه همه‌ی مواد دیگر را نیز می توان به هنگام ضرورت به کار برد .

درس 13 منطق « مغالطه » . ص 87

س 1 : از صناعات خمسه مغالطه را تعریف کنید و مقدمات آن را بنویسید .

ج : مغالطه ، استفاده از شکل ظاهری استدلال و مخفی کردن صورت یا ماده‌ی غلط آن به منظور مخدوش کردن ذهن مخاطب . یا مغالطه و سفسطه قیاسی است که در آن قضایایی که شبیه به قضایای صادق است ( مشبّهات ) به عنوان قضایای صادق به کار می رود یا قیاسی است که صورت آن صورتی صحیح نیست .

ماده سفسطه عبارت است از : مشبّهات ـ مظنونات ـ وهمیّات . کار سفسطه باطل کردن حق است و حق جلوه دادن باطل .