بسمه تعالی

جواب نمونه‌ی ‌سؤالات درس دهم

ج 1 : اقترانی

ج 2 : الف ) شکل سوم . بعضی دونده ها علفخوار هستند .        ب ) شکل دوم . هیچ الف ج نیست .

ج ) شکل چهارم . بعضی حیوانها کالبدی هستند .

ج 3 : الف ) شکل اول : منتج ـ جیوه هادی الکتریسیته است .

ب ) شکل دوم . منتج ـ هیچ مسی عایق نیست .

ج 4 : الف ) شکل دوم . هیچ مثلث متساوی الاضلاعی ، مثلث قائم الزاویه نیست .

ب ) شکل سوم . بعضی مهره داران علفخوار هستند .

ج ) شکل اول . هر الف ج است .

ج 5 : انتاج شکل دوم مشروط به 2 شرط است . یکی آنکه دو مقدمه در سلب و ایجاب اختلاف داشته باشند . ( یعنی هر دو موجبه یا هر دو سالبه نباشند بلکه حتماً یکی موجبه باشد و دیگری سالبه ) . دیگر آنکه کبرا کلیت داشته باشد . خلاصه : اختلاف 2 مقدمه در سلب و ایجاب ـ کلیت کبرا . و ضروب منتج شکل دوم 4 ضرب است . ( خین کب4 ) ـ و 12 ضرب عقیم است .

ج 6 : شکل اول ـ موجبه بودن صغرا ـ کلیت کبرا ـ شرط انتاج شکل اول است .

ج 7 : موضوع یا محمولی که در دو مقدمه تکرار و در نتیجه‌ی قیاس اقترانی حذف می شود ، حد وسط نام دارد .

یا آنچه بین مقدمات و نتیجه پیوند و مناسبت برقرار می کند و چون نقش رابط میان اصغر و اکبر را ایفاء می کند پس از ایفای نقش خود در نتیجه حذف می شود .

مانند : شراب سیب مسکر است . هر مسکری حرام است . پس شراب سیب حرام است .

ج 8 : الف ) شکل سوم    

ب ) موجبه بودن صغرا ـ کلیت یکی از 2 مقدمه ( مُغ کاین6 ) ـ 6 ضرب منتج و 10 ضرب عقیم است .

ج ) منتج است .

د )‌ بعضی معتقد به قرآن یگانه پرست است ( شکل سوم نتیجه همیشه جزئی است ) .

ج 9 : الف ) شکل سوم ـ منتج ـ بعضی حجت ها ، تمثیل نیست .

ب ) شکل اول ـ عقیم است ـ چون صغرا موجبه نیست .

ج ) شکل اول ـ عقیم است ـ کلی نبودن کبرا ـ و چون هر دو مقدمه جزئی است .

ج 10 : الف ) عقیم است چون حد وسط یعنی « از شیر ـ شیر » به یک اندازه نیست .

ب ) عقیم است . چون هر دو جزئی هستند و هر دو سالبه هستند .

ج 11 : حد وسط می نامند .

ج 12 : حد وسط به یک اندازه عیناً تکرار نشده است « از کلر و سدیم ـ کلر و سدیم » .

ج 13 : الف ) شکل سوم     ب ) منتج است    ج ) بعضی حقوق دانها دارای منزلت اجتماعی هستند .

ج 14 : 1 ـ شکل اول ـ حد وسط محمول ـ موضوع است  منتج : بعضی گدایان مستحق صدقه نیستند‌.

2 ـ شکل سوم . عقیم است . چون هر دو مقدمه سالبه است . موجبه بودن صغرا رعایت نشده است .

3 ـ شکل اول . عقیم است . چون هر دو مقدمه جزئی هستند . و چون شکل اول است کلی بودن صغرا رعایت نشده است .

4 ـ شکل سوم . منتج است . بعضی حجت ها تمثیل نیستند .

5 ـ شکل اول . عقیم است . چون کلی بودن کبرا رعایت نشده است .

6 ـ شکل سوم . منتج . بعضی جسم ها قیمتی هستند .

7 ـ شکل دوم . عقیم است . اختلاف در سلب و ایجاب رعایت نشده است .

8 ـ شکل اول . عقیم است . چون صغرا موجبه نیست .

9 ـ شکل اول . منتج . هر شیعی انسان است .

10 ـ شکل دوم . عقیم است . اختلاف در سلب و ایجاب رعایت نشده است .

11 ـ شکل اول . عقیم . موجبه بودن صغرا رعایت نشده است .

12 ـ شکل سوم . منتج . بعضی ب ج نیست .

13 ـ شکل اول . عقیم . موجبه بودن صغرا رعایت نشده است .

14 ـ شکل دوم . منتج . بعضی فلزات عایق نیستند .

15 ـ شکل سوم . منتج . بعضی از حیوانات سفیدند .

16 ـ شکل سوم . منتج . بعضی فلزات رسانا هستند .

17 ـ شکل اول . منتج . بعضی انسانها سعادتمند هستند .

18 ـ شکل دوم . عقیم . اختلاف در سلب و ایجاب رعایت نشده است .

19 ـ شکل سوم . منتج . بعضی یابنده ها شکیبا هستند .

ج 15 : الف ) اخسّ مقدمتین است .         ب ) اول .

ج 16 : الف ) غلط است           ب ) صحیح است .

ج 17 : قیاس اقترانی قیاسی است که اجزای نتیجه در میان دو مقدمه‌ی قیاس پخش شده باشد . مانند :

آهن فلز است ـ فلز در اثر حرارت منبسط می شود   پس آهن در اثر حرارت منبسط می شود .

ج 18 : شرایط حد وسط : 2 شرط دارد . اینکه در هر دو مقدمه به یک معنا باشد . اینکه در هر دو مقدمه به یک اندازه باشد .

ج 19 : نه خیر . چون در هر سه شکل قیاس ، کلی بودن یکی از دو مقدمه جزء شرایط اصلی است .

در شکل اول موجبه بودن صغرا ـ در شکل دوم اختلاف در سلب و ایجاب دو مقدمه ـ در شکل سوم موجبه بودن صغرا از شرایط انتاج است . پس اینکه هر دو مقدمه سالبه باشند ممکن نیست .

ج 20 : الف ) حد وسط        ب ) اخس مقدمتین است         ج ) حد اصغر         د ) حد اکبر

س 21 : با کشیدن خط بین دو مربع شرایط انتاج هر یک از اشکال قیاس اقترانی را مشخص کنید .

ج 21 : 1  6               2  4                3  5

1 ) شکل اول              4 )  اختلاف دو مقدمه در کیف و کلیت کبرا

2 ) شکل دوم             5 )  موجبه بودن صغرا و کلیت یکی از دو مقدمه

3 ) شکل سوم             6 )  موجبه بودن صغرا و کلیت کبرا